Á döfinni

Vaxtahækkun Arion banka var óheimil

Vaxtahækkun Arion banka var óheimil

Fréttatilkynning

Neytendastofa hefur komist að þeirri niðurstöðu með ákvörðun sinni að vaxtahækkun Arion banka á tilteknum flokki húsnæðislána hafi brotið gegn neytendaverndarlögum. Ákvörðunin á rætur að rekja til kvörtunar Hagsmunasamtaka heimilanna fyrir hönd félagsmanns sem ofgreiddi vexti af tveimur húsnæðislánum í rúm fjögur ár, frá því að Arion banki hækkaði þá í apríl 2015. Sjá niðurstöðu hér.

Ólögmæt vaxtaendurskoðunarákvæði

Um er að ræða verðtryggð fasteignalán sem voru upphaflega veitt af Frjálsa fjárfestingarbankanum en í kjölfar bankahrunsins enduðu þau loks í eigu Arion banka. Lánin voru með föstum 4,15% vöxtum, en jafnframt með eftirfarandi stöðluðum skilmála um vaxtaendurskoðun.

“VAXTAENDURSKOÐUN. Kröfuhafa er heimilt að liðnum 5 árum frá útgáfudegi, og þar á eftir á 5 ára fresti, að endurskoða ofangreint vaxtaálag til hækkunar eða lækkunar á vöxtum. Ákveði kröfuhafi að breyta vaxtaálaginu verður skuldara tilkynnt um það og ástæður þess tilgreindar. Vilji skuldari ekki una breytingunni er honum heimilt að greiða upp skuldina, án uppgreiðslugjalds, með því vaxtaálagi sem í gildi var fram að breytingunni, enda greiði hann skuldina að fullu innan 30 daga frá dagsetningu tilkynningar kröfuhafa.”

Þegar um áratugur var liðinn af lánstímanum ákvað Arion banki að endurskoða vextina og hækka þá í 4,35%. Þrátt fyrir að munurinn sé ekki stór safnast þegar saman kemur og til margra ára getur munað umtalsverðum fjárhæðum að krónutölu. Þess má geta að Hæstiréttur Íslands staðfesti árið 2017 að sambærilegir skilmálar hjá Íslandsbanka væru ólöglegir þar sem ekki kom fram við hvaða aðstæður eða af hvaða tilefni vextirnir gætu breyst, eins og áskilið er í lögum um neytendalán.

Neytendastofa hefur nú birt ákvörðun nr. 67/2020 þar sem er komist að þeirri niðurstöðu að Frjálsi fjárfestingarbankinn hafi brotið gegn lögum um neytendalán með því að tilgreina ekki í umræddum skilmálum við hvaða aðstæður vextir geti breyst. Jafnframt hefði Arion banki brotið gegn lögum um eftirlit með viðskiptaháttum og markaðssetningu sem banna óréttmæta viðskiptahætti, með því að hækka vexti á grundvelli hins ólögmæta skilmála um vaxtaendurskoðun.

Neytendur kanni stöðu sína

Hagsmunasamtök heimilanna hvetja neytendur sem kunna að hafa tekið sambærileg lán til að kanna stöðu sína, skoða hvort samskonar skilmálar séu í lánum sínum, hvaða vextir hafi verið innheimtir og hvort þeir hafi á einhverjum tímapunkti verið hækkaðir. Ef svo er getur verið brýnt að beina sem fyrst kröfu til bankans um leiðréttingu á vöxtum og endurgreiðslu oftekinna vaxta.

Samtökunum er ekki kunnugt um hvort Arion banki hafi að sínu eigin frumkvæði rétt hlut annarra viðskiptavina með sambærileg lán. Reyndar hefur bankinn alfarið hafnað því að upplýsa samtökin um slík atriði, en þó liggur fyrir að um talsverðan fjölda lána er að ræða.

Neytendur sem vilja kanna réttarstöðu sína eða þurfa aðstoð við að setja fram kröfu um leiðréttingu og endurgreiðslu oftekinna vaxta, geta leitað til Hagsmunasamtaka heimilanna. Helst með tölvupósti á This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. eða að öðrum kosti símleiðis á auglýstum símatímum eins og kemur nánar fram á heimasíðu samtakanna.


© Hannað af Filmís 

Hagsmunasamtök heimilanna voru stofnuð 15. janúar 2009 og eru frjáls og óháð hagsmunasamtök á neytendasviði, til varnar og hagsbóta fyrir heimilin í landinu.

Orð frá formanni

CEO 

Orð frá formanni Varlega áætlað hafa 15.000 fjölskyldur, 45.000 einstaklingar misst heimili sín frá hruni. Enginn hefur svarað fyrir það, hvað þá axlað á því ábyrgð. 

Þegar 15% þjóðarinnar missa heimili sín, gætir áhrifanna víða. Við sjáum þau í ástandinu á leigumarkaði og við sjáum þau líka í auknum kvíða meðal ungmenna og kulnun hjá þeim sem eldri eru.

Þegar fólk er svipt heimilum sínum glatar það öryggi sínu sínu og fótfestu. Þegar við bætist magnvana reiði og örvænting vegna óréttlætisins sem það stendur frammi fyrir ásamt hjálpar- og varnaleysinu sem það upplifir þegar heimilinu er hreinlega stolið af því, er ekki nema von að eitthvað láti undan.

Spillingin í þjóðfélaginu er djúp og hún á sér margar hliðar. Hún birtist ekki bara í háu húsnæðisverði og skelfilegum leigumarkaði eða háum vöxtum og verðtryggingu, hún birtist ekki bara í því hvernig lífeyrissjóðirnir misfara með fé okkar allra eða í „krónu á móti krónu“ skerðingu, hún birtist ekki bara í lágum launum verkafólks á meðan sjálftökufólk af ýmsum toga skammtar sjálfu sér milljónir, hún birtist ekki bara í spilltum dómstólum sem gæta hagsmuna „hinna sterku“ í dómum sínum eða í því hvernig lög- og stjórnaskrárvarin réttindi hafa verið brotin á neytendum frá hruni með skelfilegum afleiðingum.

Nei, hún birtist í þessu öllu og meiru til. Spillingin er djúp og teygir anga sína víða. Hana þarf að rífa upp með rótum til að hægt sé að byggja upp nýtt og betra þjóðfélag.

Fyrsta skrefið væri að að afnema verðtryggingu á lánum heimilanna! Öðruvísi er ekki hægt að skapa eðlilegan húsnæðismarkað eða stöðva sjálftöku fjármálastofnanna á tekjum fólks.

En til að takast á við ræturnar þarf að fara fram rannsókn á aðgerðum stjórnvalda eftir hrun. Jú það var líka spilling fyrir hrun, en þá urðu ákveðin vatnaskil og það var þá sem meðvituð ákvörðun var tekin um að fórna heimilum landsins fyrir bankana.

15.000 heimili eiga skilið að fá svör og uppreist æru.

Við biðjum ykkur um að styðja kröfuna um Rannsóknarskýrslu heimilanna!

Ásthildur Lóa Þórsdóttir
Formaður HH

Fylgstu með á samfélagsmiðlum